RÁC THẢI – Ô NHIỄM – BÁO ĐỘNG TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM NGUỒN NƯỚC NGHIÊM TRỌNG TẠI VIỆT NAM

Tình trạng ô nhiễm nguồn nước đang vượt khỏi khả năng kiểm soát, những con kênh và bãi biển ở Việt Nam đang “thoi thóp”. Bất chấp sự thật rõ rang đó, mỗi ngày chúng ta vẫn đã, đang và sẽ thải ra môi trường bên ngoài hớn 1,2 kg rác/ngày, gây ra những hiểm họa ảnh hưởng đến thế hệ trẻ em, con cháu chúng ta mai sau vì ô nhiễm nguồn nước và cả không khí.

Ảnh: SGGPO

Thực trạng ô nhiễm nguồn nước tại Việt Nam hiện nay

Tình trạng ô nhiễm nguồn nước hiện nay đang diễn ra ở khắp nơi trên thế giới đặc biệt tại các nước đang phát triển như ở miền Nam sa mạc Sahara, Đông Nam Á và Mỹ Latinh, theo Theo Unicef.. Kể từ năm 2016, các tổ chức môi trường quốc tế đã báo động Trung Quốc, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam đang đứng TOP 5 những quốc gia có lượng rác thải đổ ra biển nhiều nhất thế giới.

Có một thực trạng rất đáng buồn ở Việt Nam là hành động xả thải ra sông hồ và biển cả đã trở thành hình ảnh quá quen thuộc với người dân. Các hình thức chế tài, nhắc nhở và phạt hành chính đều trở nên quá nhẹ nhàng, không có tính răn đe đối với những trường hợp vi phạm. Việc dòng sông Thị Vải bị “chết” bởi hóa chất thải ra từ nhà máy Vedan 14 năm liền luôn là nỗi trăn trở của những người yêu môi trường tại Việt Nam. Tuy nhiên, sau con sông Thị Vải, hàng năm nước ta vẫn chứng kiến nhiều con sông và vùng biển khác chịu thảm cảnh tương tự.

Chất thải từ nhà máy chưa qua xử lý ngang nhiên được đổ xuống kênh, ao, hồ ở Việt Nam.

Theo báo cáo của viện Y học lao động và Vệ sinh môi trường có đến 17 triệu người tại Việt Nam chưa được tiếp cận với nước sạch. Những người dân này phải chấp nhận sống chung với nguồn nước ngầm, nước mưa, nước từ nhà máy lọc không an toàn. Chưa dừng lại tại đó, cứ mỗi năm các tổ chức môi trường quốc tế và trong nước vẫn tiếp tục đưa ra những con số rất đáng lo ngại về tình trạng ô nhiễm nguồn nước ở nước ta:

  • Khoảng 9.000 người tử vong mỗi năm do nguồn nước và vệ sinh kém (theo thống kê của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên & Môi trường)
  • Khoảng 20.000 người mắc bệnh ung thư mới phát hiện mà một trong những nguyên nhân chính là do ô nhiễm nguồn nước (theo thống kê của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên & Môi trường)
  • 44% trẻ em bị nhiễm giun và 27% trẻm em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng tại Việt Nam do thiếu nước sạch và vệ sinh kém (theo WHO)
  • Khoảng 21% dân số đang sử dụng nguồn nước bị nhiễm Asen (theo báo cáo của Bộ Tài nguyên & Môi trường)
  • 19.000 tấn rác nhựa thải ra môi trường mỗi ngày, trong đó trung bình mỗi người trong số chúng ta đóng góp đến 1,2kg rác/ngày (theo TS Quách Thị Xuân – Giám đốc Trung tâm Tư vấn Phát triển bền vững Đà Nẵng)

Bất chấp những con số báo động đỏ này vẫn có đến hơn 30% dân số nước ta chưa nhận thức được tầm quan trọng của nước sạch.

Những người phụ nữ dân tộc này không hề biết rằng giặt giũ bằng hóa chất ngay sông suối thế này ảnh hưởng đến nguồn nước nghiêm trọng như thế nào. (Ảnh: Tuấn Mark)

Hậu quả của ô nhiềm nguồn nước và thiếu nước sạch

Với việc xâm hại môi trường một cách vô ý hay cố tình, chính con người là tác nhân gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường và nguồn nước đến mức báo động đỏ như hiện nay. Phụ nữ và trẻ em luôn là hai đối tượng chịu hậu quả nặng nề nhất: Làm tăng nguy cơ ung thư, sảy thai và dị tật bẩm sinh, dẫn đến suy giảm nòi giống. Tại một số địa phương của Việt Nam, khi nghiên cứu các trường hợp ung thư, viêm nhiễm ở phụ nữ, đã thấy 40 – 50% là do từ sử dụng nguồn nước ô nhiễm.

Thống kê và đánh giá của Bộ Y tế và Bộ Tài Nguyên môi trường trung bình mỗi năm ở Việt Nam có khoảng 9.000 người tử vong vì nguồn nước và điều kiện vệ sinh kém và gần 200.000 trường hợp mắc bệnh ung thư mới phát hiện, mà một trong những nguyên nhân chính là sử dụng nguồn nước ô nhiễm.

Nằm ngay tại trung tâm TP.HCM, kênh Tàu Hủ chảy qua các quận 1, 4, 5, 6, 8 là ví dụ điển hình về thực trạng ô nhiễm nguồn nước và không khí ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân trầm trọng đến mức nào. Người dân cho biết, chỉ cần bước vào nước của con kênh là da đã bị ngứa ngáy khó chịu.

Thực trạng đáng lo ngại

  • Suy giảm hệ miễn dịch: Asen, Flo và phèn là các chất thường có trong những nguồn nước chưa qua xử lý lọc. Tất cả các chất này nếu thâm nhập vào cơ thể người trong thời gian lâu dài, đặc biệt là thể trạng của trẻ em, sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến thần kinh, sắc tối da, các bệnh đường ruột, tim mạch hay dẫn đến ung thư. Theo nghiên cứu của Đại học Harvard, trẻ em sinh sống tại vùng có nguồn nước bị nhiễm Flo thường có IQ thấp hơn so với trẻ em cùng lứa sinh sống tại những vùng khác.
  • Dân trí đi lùi: Ở một số tỉnh không được tiếp cận với nước sạch và kinh tế chưa phát triển, việc dành thời gian để mưu sinh, tìm và lọc nước khiến đa phần trẻ em và phụ nữ nơi đây không có cơ hội được tiếp cận với những kiến thức khác về xã hội, môi trường và kinh tế. Đây cũng chính là lý do khiến họ không nhận thức được sự nguy hiểm do nguồn nước bẩn mang lại; và trên hết là không ý thức được những hành động đang gây ô nhiễm môi trường của chính bản thân.
  • Đói nghèo là hệ quả tất yếu: Nước bẩn không những gây ảnh hưởng đến sức khỏe, mà còn cả chất lượng cuộc sống. Vào mùa khô hoặc những đợt xâm nhập mặn nghiêm trọng, người dân tại các tỉnh ven biển miền Tây và Nam Trung Bộ phải xây bể chứa nước mưa và mua nước sinh hoạt với giá 40.000 đến 60.000 đồng 1m3. Với số tiền này, những hộ nghèo đã có thể mua được vài ba quyển sách giáo khoa cho con em đến trường.

Chúng ta rồi sẽ già đi, nhưng các bạn không thể để cho thế hệ tương lai chịu hậu quả do chúng ta gây ra. Đừng để trẻ em phải đánh đổi tương lai lấy nước sạch.