Mộc Châu: giấc mơ dịu dàng giữa mùa hoa ban trắng

30

Mộc Châu từ lâu đã không còn là cái tên xa lạ với quá nhiều người. Nằm ẩn mình trên vùng cao nguyên phía Bắc với khí hậu ôn đới, quanh năm mát mẻ, Mộc Châu được xem là một trong những điểm đến hấp dẫn và nhiều thú vị đối với người Việt Nam. Dẫu chưa một lần đến đây, nhưng bạn cũng sẽ bị quyến rũ vào giấc mơ dịu dàng của vùng đất này qua phim ảnh.

Chuyến bay sáng hạ cánh xuống Thủ đô Hà Nội mang tôi đến miền Bắc mơ mộng và đầy cổ kính. Khí hậu giao mùa nên vẫn còn sự se lạnh của tiết mùa Xuân. Tôi bắt taxi đến bến xe Yên Nghĩa để đón tiếp chuyến xe đi đến vùng đất Mộc Châu – nơi có những vạt hoa cải vàng rực chờ đón. Cách Hà Nội hơn 200km, Mộc Châu là vùng cao nguyên cao nằm sát biên giới phía Bắc và là huyện lỵ của tỉnh Sơn La.

Mộc Châu – Vũ khúc của thiên nhiên

Mộc Châu chào đón tôi bằng một cơn gió vội vàng của vùng cao nguyên. Một cơn gió mang theo hương Xuân còn vươn lại cùng những cánh hoa ban nồng nàn. Những ngày tháng 3, vùng đất cao nguyên này được bao phủ bởi màu trắng hoa ban. Tôi chứng kiến một khung cảnh choáng ngợp, khi những hoa cải vàng, những cành mận đỏ ngủ vùi chờ đến tiết Xuân năm sau, thì triệu triệu hoa ban nở rộ, hòa mình vào những cơn gió tạo nên những vũ khúc hoa tuyệt đẹp. Tôi sững sờ trước cảnh vật nơi đây, một sự kết hợp hoàn hảo tạo nên một bức tranh vô cùng sinh động. Những cơn gió của vùng cao nguyên cận biên giới mang trong mình sự mát mẻ, sảng khoái đến mức khiến lòng người chỉ muốn dừng lại và tận hưởng mãi.
Rời khỏi sự choáng ngợp đầy mỹ vị kia, tôi bước vào căn hộ homestay đã được đặt trước.

Chốn nghỉ ngơi mà tôi chọn là một ngôi nhà sàn và xung quanh được phủ trắng hoa ban. Màu trắng của hoa ban xen lẫn với màu thổ cẩm tre nứa của người dân tộc tạo nên một bức tranh vừa dân dã bình dị vừa cuốn hút ánh nhìn. Căn phòng được trang trí bằng những vật liệu đơn sơ như sợi tre, sợi nứa tạo ra cảm giác gần gũi đến lạ. Đối với tôi, mọi thứ vừa mới lạ nhưng lại vừa thân quen của một miền quê thanh bình. Chỉ có những nơi thiên nhiên trần trụi và con người sống trong sự đơn giản mới thấy được những gam màu lạ mắt và cho tâm hồn trôi đi trong sự thư thái đến lạ thường.

Lóng Luông – bản màu khác của văn hóa Việt

Có thể nói Lóng Luông là một trong những địa danh không thể bỏ qua khi đến với Mộc Châu. Tại đây có rất nhiều bản làng của người H’Mông và được xem là vùng có nhiều người dân tộc này sinh sống nhất.

Tôi được người chỉ đường dẫn tới nhiều bản làng khác nhau. Bản San Cài nơi để lại cho tôi ấn tượng mạnh về văn hóa H’Mông. Nơi đây có những vườn đào hai bên đường rực rỡ hoa, cánh đỏ, cánh hồng đua nhau khoe sắc như để níu kéo sự tàn phai sắp đến. Thấp thoáng xa xa chính là bạt ngàn chồi non xanh nõn nà của những mầm lúa mới. Từ trên cao nhìn xuống thung lũng, những ngôi nhà trệt ẩn mình trong các khu vườn hồng đỏ xen nhau tạo ra những cảnh tượng khó có thể tìm thấy ở nơi nào khác. Men theo con đường đất ngoằn ngoèo qua vườn mận xanh ngắt, mát rượi, tôi mới nhận ra một điều là các ngôi nhà ở đây đều không có ranh giới, mọi thứ liền nhau thành một bãi đất rộng, nhà cách nhà bằng những vườn cây, vườn hoa và nối nhau bằng những con đường nhỏ xíu.

Một bản khác mà tôi được dẫn đi đó chính là Pa Kha. Bản này có địa hình bằng phẳng nhưng không có hoa đào rợp trời như bản San Cài. Khung cảnh nơi đây chủ yếu là màu xanh ngắt của những vườn mận và đồi chè. Xa xa, một vài em bé người dân tộc chạy nhảy vui chơi, như tạo ra điểm nhấn trước một màu xanh ngắt. Tiếng cười của những đứa trẻ thơ ngây và trong trẻo, làm cho lòng tôi cứ vương vấn sự an nhiên của miền đất này. Người dân H’Mông có rất nhiều nét văn hóa độc đáo như tục cướp vợ, phiên chợ tình, hay những phong tục về việc khai hoang trồng trọt. Mỗi phong tục đã ăn sâu vào tâm thức họ, tạo nên sự riêng biệt của dân tộc H’Mông với các dân tộc khác. Có thể thấy, văn hóa H’Mông đã góp phần vào sự đa dạng và độc đáo của bản sắc văn hóa Việt.

Đỉnh Pha Luông – Sự hùng vĩ của vùng cao nguyên phía Bắc

Ngày thứ hai ở vùng đất Mộc Châu này, tôi khám phá đỉnh Pha Luông, một trong những địa danh đã được nhắc đến trong tác phẩm Tây Tiến của Quang Dũng: “Nhà ai Pha Luông, mưa xa khơi”. Để đến được điểm hùng vĩ của Pha Luông, tôi phải ngồi xe 1 giờ đồng hồ từ thị trấn Mộc Châu, sau đó phải đi bộ thêm 2 giờ đồng hồ với sự hướng dẫn của người dân. Đúng như những gì đã được miêu tả của Quang Dũng: “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm”, “heo hút ngàn mây, súng gửi trời” “ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống”.

Đỉnh Pha Luông nằm cao chót vót và đường lên đầy đoạn khúc quanh, nhưng những khó khăn đó sẽ được đền bù xứng đáng khi đặt chân lên đến đỉnh. Một bức tranh khiến người nhìn cứ như mơ hồ lạc vào tiên cảnh. Bốn bề thiên nhiên hùng vĩ, nên thơ đã tạo nên khác biệt ấy. Đứng từ đỉnh Pha Luông nhìn xuống, tôi có thể thấy cả một vùng biên giới Việt – Lào dài tít tắp, những lối đi như những đường trắng nối dài, nối dài đến vô tận từ Sơn La đến tỉnh Luangprabang (Lào). Theo người dân địa phương, trước đây Pha Luông là vùng đất khét tiếng với những tên buôn bán ma túy lẫy lừng, nhưng giờ lại là một nơi du lịch lý tưởng cho những người thích sự yên bình. Một điều đáng chú ý khác là Pha Luông chỉ được đi và về trong ngày, không được ở lại vào đêm, vì lý do an toàn và các loài động vật hoang dã hoạt động ban đêm, nên chính quyền địa phương đã có quy định như vậy.

Thác Dải Yếm – nước bay giữa trời

Một điểm trứ danh khác của đất Mộc Châu chính là thác Dải Yếm, hay tôi còn gọi nơi đây bằng cái tên thác Bản Vặt cho dễ phân biệt với các nơi khác vì nó nằm trong địa phận của Bản Vặt. Từ nơi ở đến đây khoảng 3km nên tôi quyết định đi bộ. Tuy nhiên để tránh bị lạc đường, vì thác nằm khá khuất và khó tìm, nên cần hỏi địa điểm chi tiết và cụ thể. Thác ở đây đổ xuống trắng xóa, ầm ầm, không chỉ mang đến cho du khách sự thích thú trước một khung cảnh vừa huyền bí vừa kỳ vĩ của đất trời mà còn cảm giác sảng khoái khi được hòa mình vào những cơn gió mang theo hơi nước mát lành.

Nếu nhìn từ xa, toàn bộ thác là một màn trắng xóa, như một dải yếm hững hờ nối giữa trời và đất, mang đến cho người chứng kiến sự thổn thức vì cái đẹp. Đứng gần từ phía dưới, thác lại như một dải yếm vắt ngang qua triền đồi được ánh nắng nhuộm vàng màu mật ong. Một cảnh thiên nhiên hữu tình khi mà Thủy Thần cùng Sơn Thần đã có sự kết hợp tuyệt hảo làm sống động cả một vùng trời.

Đồi chè Mộc Sương – nơi tình yêu vĩnh cửu

Tôi đã từng đi đến với nhiều đồi chè trong nước và quốc tế, nhưng đồi chè Mộc Sương để lại trong tôi một ấn tượng mạnh đến nỗi tôi nghĩ sẽ lên kế hoạch đến đó cho bộ ảnh cưới trong tương lai. Nếu những đồi chè khác được bố trí theo hình đường dài nằm song song, Mộc Sương lại sở hữu cho mình những vườn chè hình trái tim. Đó chính là công sức của Ông Sương dành tặng cho người vợ của mình. Riêng tôi, tôi đánh giá cao về nó vì nó thể hiện cho tình yêu của những người vùng đất này, mộc mạc nhưng đầy chân tình và vĩnh cửu.

Sự mộc mạc của con người Mộc Châu và những món ăn dân dã

Có thể nói, thiên nhiên hiền hòa cùng khí hậu ôn đới đã tạo nên bản sắc riêng của con người nơi đây. Lời nói, cách cư xử chừng mực và phong thái nhẹ nhàng chính là những điều tôi cảm nhận khi tiếp xúc với họ. Người dân nơi đây rất nhiệt tình giúp tôi giải đáp những thắc mắc nếu tôi cần. Quan trọng hơn, họ xem tôi như một người trong gia đình. Họ chân thành ngồi đốt lửa và trò chuyện cùng tôi về những vui buồn trong cuộc sống. Họ, những con người muốn biết nhiều hơn về sự hiện đại của những thành phố với những tòa nhà cao tầng, nhưng không muốn bị cám dỗ bởi những thứ đó. Với họ, mọi thứ càng gần với thiên nhiên thì càng tốt đẹp. Cuộc sống có vất vả nhưng an nhiên và hạnh phúc.

Tập quán kinh tế chủ yếu của các dân tộc miền núi thường đốt rừng làm nương rẫy, khi đất nơi đó hết màu mỡ họ lại chuyển sang một nơi khác. Vì vậy, cuộc sống của họ quanh năm chỉ gắn với ruộng vườn và việc khai hoang. Nhưng bù lại cuộc sống xã hội của họ rất tốt, mọi người luôn giúp đỡ và luôn có sự gắn kết với nhau. Đó chính là điều đã tạo nên những nét văn hóa riêng chỉ có ở nơi đây.

Mộc Châu sở hữu cho mình những thực đơn món ăn từ thiên nhiên hoang dã như thịt nai, hươu, chim rừng… nhưng bên cạnh đó, vùng đất này còn được mệnh danh là “thánh địa bò sữa” nên những món ăn về bò sữa không thể nào không nhắc đến. Tôi đã được thưởng thức những món ăn như bê chao, cá suối nướng, thịt trâu gác bếp, cải mèo, ốc đá, xôi ngũ sắc, ốc đá Suối Bàng, sữa bò tươi…

Tuy nhiên, món ăn làm tôi ấn tượng và “ghiền” nhất đó chính là Nậm Pịa. Đây là món ăn khá đặc biệt của người Thái ở Mộc Châu, trong tiếng địa phương, “nậm” có nghĩa canh, “pịa” là chất sền sệt trong ruột non con bò hay còn gọi là phân non. Món này khá đặc biệt bởi mùi vị và màu sắc, vì vậy, không phải ai cũng đủ dũng cảm để thưởng thức. Nguyên liệu để tạo ra nậm pịa bao gồm tiết đông, sụn, đuôi, thịt, bạc nhạc, lục phủ ngũ tạng như lòng, dạ dày, gan và phần ruột non có chứa phân non của bò hoặc dê, cùng cách chế biến và hương vị đậm đà. Nậm pịa sẽ để lại ấn tượng cho du khách lần đầu thưởng thức nó.

Đối với tôi, Mộc Châu là một mảnh đất đơn sơ chưa có bàn tay con người khai thác, mọi thứ chưa bị thương mại hóa, con người chưa bị chi phối bởi đồng tiền. Dẫu lần đầu tiên đến với mảnh đất này, tôi đã bị vấn vướng về sự an nhiên từ đỉnh Pha Luông, sự bình dị của cuộc sống vùng biên giới cận phía Bắc này.