Biên kịch Nguyễn Hoàng Anh: “Gạo nếp gạo tẻ” là bộ phim tử tế

163

“Tôi không dám nhận “Gạo nếp gạo tẻ” là bộ phim xuất sắc nhưng dám khẳng định đó là phim “tử tế”, tử tế từ nhà sản xuất đến kịch bản, đạo diễn và diễn viên. Tôi muốn đây là bộ phim khán giả xem và thực sự cảm nhận được cái tâm của những người làm phim.”_ Biên kịch & đạo diễn Nguyễn Hoàng Anh.

VIẾT KỊCH BẢN VIỆT HÓA KHÔNG ĐƠN GIẢN

Bộ phim “Gạo nếp gạo tẻ” đang gây sốt màn ảnh nhỏ và được bàn tán, phân tích rất nhiều. Là nhà biên kịch và đồng đạo diễn của bộ phim, cảm nhận của chị thế nào?

“Gạo nếp gạo tẻ” là bộ phim thuần tuý về gia đình. Nhưng điểm đặc trưng của bộ phim này đó là đã tạo ra nhiều tình tiết cao trào để đẩy cảm xúc của diễn viên và khán giả lên cao nhất. Do đó, việc phim nhận được những ý kiến trái chiều cũng như tranh luận là điều rất tự nhiên. Với cá nhân tôi, một bộ phim khi ra mắt nhận được sự quan tâm của khán giả, dù cho có tranh cãi nhiều chiều thì đã là một thành công vì chứng tỏ khán giả đang xem phim của mình.

Biên kịch và đồng đạo diễn “Gạo nếp gạo tẻ” Nguyễn Hoàng Anh

Bên cạnh những lời khen vẫn có những ý kiến cho rằng phim có quá nhiều tình tiết vô lý. Chị nghĩ sao về điều này?

Phim ảnh chỉ là một lát cắt phản ánh hiện thực. Thực tế ở ngoài đời có những người còn quá quắt và ghê gớm hơn. Mỗi ngày tôi đọc báo vẫn thấy những tin tức như con dâu kiện cha chồng, anh em kéo nhau ra toà vì phân chia tài sản. Đó là những chuyện rất đau lòng xảy ra ngoài xã hội. Điểm khác biệt giữa phim và đời thực là trên phim, tình tiết, tính cách nhân vật được thể hiện ra ngoài. Khán giả có thể nhận biết ai tốt, ai xấu. Còn trong đời thực, họ lại không dễ gì để lộ ra những điểm xấu của mình. Điều tôi cảm thấy vui là khán giả phản ứng chứng tỏ người xem vẫn luôn đứng về lẽ phải.

Được biết “Gạo nếp gạo tẻ” được chuyển thể từ bộ phim Hàn Quốc từng rất được yêu thích là “Wang’s Family”. Viết kịch bản remake từ bộ phim thành công như vậy có mang tới áp lực cho chị?

Có thể nói trong 5 năm trở lại đây, “Wang’s Family” là một trong những bộ phim đạt ratings cao nhất tại Hàn. Khi nhận lời đề nghị từ nhà sản xuất về việc remake phim này, tôi đã dành thời gian để xem “Wang’s Family” và chính xác là đã xem đi xem lại không dưới 10 lần. Vậy một bộ phim gia đình 50 tập thì có điểm gì thu hút khán giả? Bản gốc hay ở cách làm phim mới, dù là phim gia đình nhưng không dài lê thê mà được cắt dựng, chuyển cảnh nhanh gọn, ngay cả tốc độ thoại cũng nhanh hơn các bộ phim thông thường. Tâm lý nhân vật được xây dựng rất chặt chẽ, tình tiết cao trào lên xuống hợp lý. Thế nên, có thể nói 50 tập phim với rất nhiều diễn biến nhưng lại được xử lý gọn ghẽ khiến người xem không hề cảm thấy phim dài.

Thế nhưng, khi cầm kịch bản gốc, tôi phát hiện phải thay đổi rất nhiều. Nguyên nhân đến từ văn hoá gia đình của Việt Nam và Hàn Quốc rất khác nhau đến từ cách nói chuyện, ẩm thực, và cả luật pháp. Ví dụ, trong kịch bản gốc những tình tiết liên quan đến chuyện nhân vật Kiệt phá sản được làm theo luật phá sản của bên Hàn,  nên khi qua Việt Nam mọi chuyện phải được thay đổi khác đi cho phù hợp. Kịch bản gốc của “Wang’s Family” cho ta một câu chuyện, và những nhân vật còn hầu hết những tình tiết đều phải sửa đổi cho hợp với bối cảnh người Việt. Áp lực của tôi là phải làm sao để tạo ra một bộ phim cho người Việt xem, cho đúng với văn hoá nước nhà chứ không phải là rập khuôn theo bản gốc.

Trong quá trình quay, chị có phải chỉnh sửa kịch bản để phù hợp với tình tiết, diễn biến của phim?

Tôi may mắn được tham gia khâu casting diễn viên và đồng đạo diễn bộ phim nên có cơ hội theo sát đoàn làm phim. Chính vì thế, kịch bản được viết liên tục trong quá trình quay để theo kịp với tâm lý diễn viên. Đây là một lợi thế bởi khi quay, tôi biết được khả năng diễn xuất của diễn viên tới đâu để điều chỉnh, có thể tăng thêm đất diễn cho nhân vật đó. Tất nhiên, việc này có sự bàn bạc và thống nhất giữa nhà sản xuất và đạo diễn.

Biên kịch Nguyễn Hoàng Anh cùng các diễn viên trong phim

Ví dụ rõ ràng nhất là Thuý Ngân. Trước đây, cô ấy từng đóng nhiều phim nhưng năng lực chưa thực sự bùng phát. Vì thế, khi gặp gỡ, dù biết Thuý Ngân có khả năng nhưng lúc viết kịch bản tôi vẫn chưa dám đẩy nhiều cho nhân vật Hân. Nhưng càng xem cô ấy diễn tôi càng đẩy mạnh hơn bởi lực diễn của Thuý Ngân rất tốt.

THÍCH NHẤT VAI HÂN & HƯƠNG, NỂ PHỤC CHỊ HỒNG VÂN

Trong số các nhân vật trong phim, đâu là nhân vật mà chị tâm đắc nhất?

Tôi thích nhất hai vai Hân và Hương bởi cả hai không phải là nhân vật một chiều. Càng về sau, Hân và Hương đều có những biến đổi về số phận. Có thể nói, hai nhân vật này chính là ngòi nổ của phim, cùng nhau tạo nên những nút thắt mở rất kịch tính. Thuý Ngân thì như tôi đã nói ở trên. Còn Lê Phương, cảnh nào của cô ấy cũng là cảnh khó. Tôi biết Phương từ lâu nên hiểu cô ấy. Vì vậy, các phân đoạn của cô ấy không hề có cảnh dễ, phần vì nhân vật này rất hay, phần là tôi muốn thử thách diễn xuất của Phương.

Còn về diễn viên thì chị yêu thích ai nhất?

Chắc chắn không ai khác ngoài chị Hồng Vân. Thật sự ngay khi viết kịch bản tôi đã chắc chắn bộ phim này phải có chị Hồng Vân. Mặc dù mời được chị vào vai này là rất khó bởi phim dài 80 tập và phải quay trong hơn một năm. Ban đầu chị Hồng Vân không dám nhận lời bởi chị rất bận, sợ ảnh hưởng đến đoàn phim. Nhưng sau rất nhiều lời thuyết phục cũng như tạo điều kiện từ nhà sản xuất, chị đã sắp xếp được lịch để quay cùng phim.

NSND Hồng Vân vai bà Mai trong phim

Trên phim trường, cô Minh Đức từng nói vui là: một mình chị Hồng Vân cân cả bộ phim. Thật sự là như vậy. Phim có hơn 4000 phân đoạn mà một mình chị đã diễn hơn 1000 phân đoạn. Chị Hồng Vân xuất phát từ kịch nói, và khi đóng phim thu tiếng trực tiếp đã thể hiện một nội lực đáng kinh ngạc. Tôi nhớ có một phân đoạn dài, đó là lúc hai mẹ con Hồng Vân và Lê Phương nói chuyện với nhau trong nhà hàng gần 15 phút. Trong phân cảnh tay đôi ấy, chị Hồng Vân đọc thoại rất đời thường, chân thật và không bị ảnh hưởng bởi tiếng nói sân khấu. Sức bền, kĩ thuật đều tuyệt vời. Làm sao một người phụ nữ ở độ tuổi như chị lại có thể quay phim suốt 3 tiếng đồng hồ, nhớ thoại cực tốt và cứ diễn với ai là nâng diễn viên ấy lên? Chỉ có thể dùng hai chữ khâm phục dành cho chị.

Có thể nói “Gạo nếp gạo tẻ” quy tụ rất nhiều thế hệ diễn viên, từ gạo cội cho đến diễn viên trẻ tài năng. Trong quá trình sản xuất, có hay không việc các diễn viên tranh cãi với chị về nhân vật của mình?

Với một bộ phim có quá nhiều diễn viên tài năng, và ai cũng có cái tôi rất lớn thì việc tranh luận là điều không thể tránh khỏi. Thậm chí có những thời điểm, cả đoàn phim mất luôn một ngày quay chỉ vì các diễn viên tranh cãi rất lớn. Ví dụ như anh Trung Dũng, người đàn ông rất đẹp trai và giàu diễn xuất phải nói đã từng tranh cãi đến “một mất một còn” với đạo diễn Thạch Thảo. Hay như Thuý Ngân cũng dành rất nhiều tâm huyết cho vai Hân, nên trước mỗi cảnh quay đều bàn bạc rất nhiều với tôi và Thảo. Điều đó cho thấy các bạn ấy không diễn hời hợt, mà đã thật sự sống với nhân vật của mình nên mới có những tranh luận như vậy.

HI VỌNG TRUYỀN HÌNH VIỆT SẼ KHỞI SẮC

Thời gian gần đây, có nhiều bộ phim khai thác về gia đình tạo được tiếng vang như “Sống chung với mẹ chồng” hay “Cả một đời ân oán”. Khi viết “Gạo nếp gạo tẻ”, chị có sợ bị so sánh?

Cả ba bộ phim đều lấy đề tài gia đình nhưng nếu để ý kỹ, khán giả sẽ thấy mỗi phim khai thác một khía cạnh khác nhau. “Sống chung với mẹ chồng” khai thác những mâu thuẫn trong cuộc sống mẹ chồng – nàng dâu. Trong khi đó, “Cả một đời ân oán” lại tập trung vào sự xung đột sóng gió gia tộc nhiều hơn. Và “Gạo nếp gạo tẻ” là câu chuyện của đại gia đình với những mối quan hệ mẹ con, vợ chồng… Trước khi bắt tay viết kịch bản cho “Gạo nếp gạo tẻ”, tôi từng băn khoăn bởi hai phim trước đã rất được yêu thích. Quan điểm của tôi là một khi đã làm thì phải có điểm nhấn ấn tượng.

Trong “Gạo nếp gạo tẻ”, kết thúc các cuộc tranh luận luôn có một người chịu thua và bỏ đi. Đó là bởi vì đây là một gia đình. Ngoài xã hội, chúng ta có thể bảo vệ quan điểm của mình đến cùng, nhưng với người thân trong nhà thì không thể như vậy. Ví dụ như nhân vật bà Mai (NSND Hồng Vân) từng chịu khổ nhiều vì gia đình nên dù có tức giận vì sự quá quắt của bà đến mấy, ông Vương vẫn không thể đôi co với bà nhiều. Ông chỉ có thể nói chuyện nhẹ nhàng hoặc bỏ đi. Đó chính là tình thân. Tôi hi vọng khán giả sau khi xem phim có thể thấy được giá trị của bộ phim nằm ở đâu.

Có một điều dễ nhận thấy là thời gian gần đây, các nhà sản xuất thường chuộng việc chuyển thể các bộ phim từ nước ngoài, bao gồm cả truyền hình và điện ảnh. Từ đâu mà phim remake lại được sản xuất ngày một nhiều như vậy?

Tôi khẳng định biên kịch Việt Nam rất nhiều người tài giỏi nhưng sau một thời gian dài thoả thuận với cách làm phim “mì ăn liền”, viết nhanh, viết nhiều để đáp ứng  tốc độ sản xuất mà không chú ý đến chất lượng đã khiến biên kịch Việt Nam tự đánh mất đi uy tín của mình. Họ thoả thuận với cách làm ẩu tả của các nhà sản xuất và cuối cùng người bị bỏ rơi là họ.

Khi kịch bản trong nước không thể đáp ứng thì nhà sản xuất bắt đầu mua kịch bản nước ngoài. Tại sao lại làm phim remake? Thứ nhất, bản gốc đã có sẵn câu chuyện tốt, thứ hai là danh tiếng của phim gốc giúp PR dễ dàng hơn. Từ đó, nhà sản xuất yên tâm hơn về chất lượng và hiệu ứng của phim Việt hóa.

Tuy vậy, như tôi đã nói, viết kịch bản Việt hóa không hề đơn giản. Bởi ta chỉ có được câu chuyện còn văn hóa, đời sống, tâm lý người Việt lại khác nên không thể chuyển cảnh “scene by scene” được. Thực tế là viết kịch bản remake cũng tốn thời gian không thua gì đầu tư viết kịch bản gốc. Như “Gạo nếp gạo tẻ”, khâu kịch bản tôi viết cũng gần một năm.

Từ năm 2017, những bộ phim như “Người phán xử”, “Sống chung với mẹ chồng” đã thp lên niềm hi vọng cho phim truyền hình Việt. Và ngày càng có nhiều bộ phim chất lượng ra đời trong thời gian qua. Vậy theo chị, đây có phải là hướng đi lâu dài mở ra thời kỳ huy hoàng cho truyền hình Việt hay chỉ là những điểm sáng nhất thời?

Một thời gian dài khán giả quay lưng với phim truyền hình Việt vì những bộ phim “mì ăn liền” được sản xuất ồ ạt. Nhưng có thể nói, 1 năm trở lại đây truyền hình Việt có sự khởi sắc rất đáng trông đợi. Nhiều bộ phim chất lượng ra mắt và như một quy luật, khán giả không bao giờ quay lưng với một bộ phim hay.

Phim Việt có khởi sắc và trở lại thời hoàng kim hay không là tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là nhà sản xuất – đạo diễn và biên kịch. Vẫn cần lắm những nhà làm phim có tâm, có tầm để đánh thức tình yêu phim Việt của khán giả cả nước.